//
you're reading...
Υγεία

ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ &ΑΣΚΗΣΗ

Η άσκηση στην εγκυµοσύνη βελτιώνει τη φυσική κατάσταση της µέλλουσας
µητέρας, καθώς αυτή συνεχώς µειώνεται όσο προχωράει η εγκυµοσύνη,οδηγώντας τη γυναίκα σε γρηγορότερη κόπωση. Από την άλλη πλευρά η άσκηση στην εγκυµοσύνη επιδρά στη διατήρηση της µυϊκής δύναµης της εγκύου,
βοηθώντας την γυναίκα να αντιµετωπίζει τη διάταση του κοιλιακού της τοιχώµατος που προκαλείται εξαιτίας της εγκυµοσύνης. Επιπλέον η ενίσχυση της µυϊκής δύναµης µπορεί να συµβάλλει στη συντόµευση της διάρκειας του τοκετού.
Η εγκυµοσύνη είναι µια ιδιαίτερη κατάσταση για τον γυναικείο οργανισµό, καθώς δηµιουργεί αλλαγές στα διάφορα φυσιολογικά συστήµατα του οργανισµού. Η εγκυµοσύνη αυξάνει τις ενεργειακές απαιτήσεις του οργανισµού οι οποίες
αντανακλώνται τόσο στην αύξηση του µεταβολικού ρυθµού της εγκύου, όσο και στη µεγαλύτερη ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για τη µετακίνηση της µεγαλύτερης σωµατικής µάζας που µεταφέρει η έγκυος γυναίκα.
Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τις διαφορές του ενεργειακού κόστους σε διάφορες καθηµερινές δραστηριότητες στην κατάσταση που αντιµετωπίζει µία γυναίκα µε εγκυµοσύνη και χωρίς εγκυµοσύνη.

Ενεργειακή Κατανάλωση (C min-1)
∆ραστηριότητα Εγκυµοσύνη Μη Εγκυµοσύνη

Ξαπλωµένη 1.11 0.95
Καθισµένη 1.32 1.09
Καθισµένη χτενίζοντας µαλλιά 1.36 1.22
Καθισµένη πλέκοντας 1.55 1.47
Όρθια 1.41 1.12
Πλένοντας πιάτα 1.63 1.43
Μαγειρεύοντας 1.66 1.41
Σκουπίζοντας 2.90 2.50

• Blackbun, M. & D. Calloway J.Am. Dietetics 65:24-30,1974.

Όµως, όταν η εγκυµοσύνη συνδυασθεί και µε άσκηση, η οποία κι αυτή από µόνη της αυξάνει το ενεργειακό κόστος και δηµιουργεί φυσιολογικές αλλαγές στον οργανισµό θα διαπιστώσουµε κάποια ενδιαφέροντα ευρήµατα, καθώς τόσο η
εγκυµοσύνη όσο και η άσκηση δηµιουργούν ταυτόχρονα και µεγαλύτερες αλλά και αντικρουόµενες την ίδια στιγµή ενεργειακές απαιτήσεις για τον οργανισµό.

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ
1) Καρδιαγγειακές Αλλαγές:
Ας δούµε λοιπόν τις σπουδαιότερες αλλαγές που συµβαίνουν στην εγκυµονούσα γυναίκα και που µας ενδιαφέρουν ως προς την άσκηση.
Γύρω στην έκτη εβδοµάδα της εγκυµοσύνης λαµβάνει χώρα αύξηση του όγκου αίµατος µε µεγαλύτερη αύξηση στο πλάσµα (50%) και λιγότερο στα ερυθρά αιµοσφαίρια (20%), µε αποτέλεσµα τη δηµιουργία µιας αναιµικής κατάστασης, µε
πτώση του αιµατοκρίτη έως και 35%, το τρίτο τρίµηνο της εγκυµοσύνης.

Η αύξηση του όγκου αίµατος επιφέρει αύξηση της καρδιακής παροχής (το ποσοστό αίµατος που φεύγει από τη καρδιά κάθε λεπτό), η οποία µπορεί το δεύτερο τρίµηνο της κυοφορίας να φθάσει έως και 40% και να µειωθεί σταδιακά κατά τη διάρκεια του τρίτου τριµήνου. Η αύξηση της καρδιακής παροχής οφείλεται:

1) στον αυξηµένο όγκο παλµού (ποσοστό αίµατος που φεύγει από τη καρδιά σε κάθε συστολή), γεγονός που επιτυγχάνεται µε την αύξηση του µεγέθους της καρδιάς και 2) στην αυξηµένη καρδιακή συχνότητα, η οποία µπορεί να φθάσει
µέχρι και 20 παλµούς περισσότερους από την προ της εγκυµοσύνης περίοδο. Η παραπάνω αλλαγή στο καρδιακό τοίχωµα συµβαίνει γιατί το σώµα της εγκύου γυναίκας έχει πολύ µεγαλύτερες απαιτήσεις σε οξυγόνο, οι οποίες ικανοποιούνται
µε την αύξηση της ροής του αίµατος στα όργανα αναπαραγωγής. Περίπου 500 ml αίµατος ρέουν στη περιοχή όπου αναπτύσσεται το έµβρυο. Όσο για την αύξηση στη καρδιακή συχνότητα αυτή βοηθάει στη µεγαλύτερη παροχή οξυγόνου στο
µυοκάρδιο, που τώρα οι ανάγκες του λόγω εγκυµοσύνης είναι µεγαλύτερες.
Στο τρίτο λοιπόν τρίµηνο της εγκυµοσύνης που το βάρος του ενδοµητρίου αυξάνει, λόγω του συνεχώς αναπτυσσόµενου εµβρύου, προκαλείται δραµατική µείωση της καρδιακής παροχής εξ’αιτίας της συµπίεσης που υποβάλλεται η µεγάλη
κοίλη φλέβα από το αναπτυσσόµενο έµβρυο, η οποία µεταφέρει το αίµα από τα κάτω άκρα στη καρδιά. Ως εκ τούτου, η έγκυος που εκτελεί κάποιες ασκήσεις σε ύπτια θέση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς σε αυτή τη θέση προκαλείται
ακόµη περαιτέρω µείωση της καρδιακής παροχής και υπόταση.
Από τα παραπάνω γίνεται εµφανές ότι στην εγκυµονούσα γυναίκα επιδρούν διαφορετικοί αιµοδυναµικοί παράγοντες, οι οποίοι παίζουν ρόλο στην επιστροφή του αίµατος από τα άκρα στη καρδιά, επισκιάζοντας έτσι τις όποιες φυσιολογικές
προσαρµογές λαµβάνουν χώρα, όταν την ίδια περίοδο µε την εγκυµοσύνη εφαρµόζεται ένα αερόβιο προπονητικό πρόγραµµα.

1) Πνευµονικές Αλλαγές:
Παράλληλα η εγκυµοσύνη δηµιουργεί στον οργανισµό µεγαλύτερες απαιτήσεις για οξυγόνωση, µε σκοπό να εξυπηρετήσει τις περίπου 20% πρόσθετες ανάγκες των ιστών του οργανισµού. Αυτό επιτυγχάνεται µε τη µεγάλη αύξηση του εισπνεόµενου
αέρα, καθώς η διάσταση της θωρακικής κοιλότητας αυξάνεται, πιεζόµενη από το διάφραγµα που ανυψώνεται περίπου 4 εκ. προς τα πάνω, λόγω της συνεχούς µεγένθυσης του εµβρύου.
Ο υπεραερισµός των πνευµόνων προκαλεί, όχι µόνον αύξηση του εισπνεόµενου αέρα, αλλά και µείωση του εκπνεόµενου και του λειτουργικού υπολειπόµενου αέρα, µε αποτέλεσµα στο τέλος της εκπνοής να υπάρχει λιγότερο οξυγόνο στους
πνεύµονες και ως εκ τούτου µικρότερη ικανότητα να ανέχεται η έγκυος περιόδους
χωρίς να αναπνέει.
Παρ’όλες όµως τις λειτουργικές προσαρµογές του οργανισµού, αφ ενός µεν η άσκηση και αφετέρου η εγκυµοσύνη οδηγούν τον οργανισµό σε µεγαλύτερες απαιτήσεις για οξυγόνωση, µε αποτέλεσµα το φαινόµενο της δύσπνοιας, ιδίως κατά
το τελευταίο τρίµηνο της εγκυµοσύνης να εµφανίζεται συχνά, όχι µόνο κατά τη διάρκεια της άσκησης αλλά και στην ηρεµία.
Θεωρητικά, η εφαρµογή ενός προπονητικού προγράµµατος κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης µπορεί να µειώσει τις απαιτήσεις του οργανισµού για διεκδίκηση µεγαλύτερου ποσοστού πνευµονικού αερισµού κατά την άσκηση και ταυτόχρονα
να συµβάλλει στην βελτίωση των λειτουργικών αναπνευστικών µυών.

Φυσιολογικές αλλαγές στην άσκηση και πως συνδυάζονται στην εγκυµοσύνη:
Είδαµε ότι οι µεταβολικές απαιτήσεις του οργανισµού από αυτό και µόνο το γεγονός της εγκυµοσύνης είναι αρκετά υψηλές, ώστε πολλές φυσιολογικές παράµετροι να διαφοροποιούνται κατά τη διάρκειά της. Είναι λοιπόν καιρός να
εξετάσουµε, εάν η άσκηση την ίδια χρονικά περίοδο µε την εγκυµοσύνη επιδρά µε τέτοιο τρόπο, ώστε οι αλλαγές των φυσιολογικών παραµέτρων που προκαλούνται
εξαιτίας της την κρίσιµη αυτή περίοδο, να ξεπερνάνε το όριο ασφαλείας για τη µητέρα και το παιδί που φέρνει στα σπλάγχνα της.
Η άσκηση από µόνη της επιφέρει ανακατανοµή της ροής του αίµατος από τη περιοχή των σπλάγχνων προς τη περιοχή των ασκούµενων µυών. Κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης διερωτάται λοιπόν κανείς πόσο ασφαλές είναι για το
έµβρυο ο ανταγωνισµός της ανακατανοµής του αίµατος, από τη περιοχή των οργάνων αναπαραγωγής στις ασκούµενες µυϊκές οµάδες. ∆υστυχώς τα αποτελέσµατα είναι διφορούµενα και πολλές από τις έρευνες είναι περιοριστικές, καθώς έχουν χρησιµοποιηθεί πειραµατόζωα και όχι άνθρωποι, ενώ τα πρωτόκολλα ποικίλουν και τα στοιχεία για τις προπονητικές µεθόδους και το αρχικό επίπεδο της φυσικής κατάστασης των δοκιµαζοµένων είναι ανεπαρκή.
Έτσι λοιπόν έχουµε ποικίλα και αντικρουόµενα µεταξύ τους δεδοµένα που δυσκολεύουν την εξαγωγή συµπερασµάτων όπως:
1) ότι το κυκλοφοριακό σύστηµα των εγκύων γυναικών προσαρµόζεται ή δεν προσαρµόζεται κατά τη διάρκεια της άσκησης
2) ότι το έµβρυο λαµβάνει µειωµένη οξυγόνωση κατά τη διάρκεια της άσκησης της µητέρας του, η οποία οφείλεται στη µειωµένη αιµάτωση των οργάνων αναπαραγωγής, αν και αυτή κινείται µέσα στα όρια ασφαλείας
3) ότι το έµβρυο, αν και λαµβάνει µειωµένη οξυγόνωση κατά τη διάρκεια τηςάσκησης της µητέρας του, σε ορισµένες περιπτώσεις αντεπεξέρχεται στη µειωµένη αιµάτωση της περιοχής, αποσπώντας µεγαλύτερο ποσοστό οξυγόνου από την υπάρχουσα κυκλοφορία της περιοχής
4) ότι η συνολική αιµάτωση των οργάνων αναπαραγωγής δεν αλλάζει κατά την άσκηση αλλά γίνεται ανακατανοµή της ροής του αίµατος στους διάφορους άλλους ιστούς. Έτσι στη περιοχή του πλακούντα ρέει περισσότερο αίµα, ώστε να αντεπεξέρχεται το έµβρυο στις επιπρόσθετες ανάγκες οξυγόνωσης
5) ότι παρατηρείται σηµαντική πτώση της αιµάτωσης του µυοκαρδίου σε ποσοστό 59% και ελάττωση της αρτηριακής πίεσης του οξυγόνου σε ποσοστό 19%, µε αποτέλεσµα ελλιποβαρή νεογέννητα.
Σε µία µελέτη µε 54 εγκύους γυναίκες (Pommerance, 1974), οι οποίες υποβλήθηκαν σε πειραµατικό πρωτόκολλο άσκησης στο κυκλοεργόµετρο, οι 5 έδειξαν ταχυκαρδία του εµβρύου καθώς η καρδιακή συχνότητα του εµβρύου αυξήθηκε περισσότερο από 16 παλµούς. Η σηµαντική αύξηση της καρδιακής συχνότητας του εµβρύου είναι δείκτης της µειωµένης αιµάτωσης της περιοχής όπου βρίσκονται τα όργανα αναπαραγωγής και ως εκ τούτου της δείκτης της µειωµένης παροχής οξυγόνου για τις ανάγκες του εµβρύου.
Φυσική Κατάσταση της Μέλλουσας Μητέρας:
Στα παραπάνω αναφερθέντα ευρήµατα η προηγούµενη ενασχόληση της µέλλουσας µητέρας µε την άθληση παίζει σηµαντικό ρόλο, καθώς οι έγκυες αθλήτριες, διαθέτοντας ένα υψηλό επίπεδο φυσικής κατάστασης υποβάλλονται σε
µικρότερο ποσοστό µείωσης της αιµάτωσης της περιοχής των γεννητικών οργάνων.
Εποµένως, η πρώην καλή φυσική κατάσταση της εγκυµονούσας µητέρας προστατεύει το έµβρυο κατά την άσκηση, σε σχέση µε την εγκυµονούσα µητέρα που πρώτη φορά κατά τη περίοδο αυτή υποβάλλεται σε κάποια σωµατική δραστηριότητα. Για την µη αθλούµενη γυναίκα η ενεργειακή δαπάνη την περίοδο της εγκυµοσύνης της, ακόµη και των απλών καθηµερινών δραστηριοτήτων επιτυγχάνεται σε µεγαλύτερο ποσοστό επιβάρυνσης της µέγιστης ικανότητας
παραγωγής έργου του ατόµου.
Eάν η µέλλουσα µητέρα έχει καλή φυσική κατάσταση, τότε είναι πολύ πιθανόν ότι
θα είναι ανθεκτική στις καθηµερινές της δραστηριότητες, καθώς επίσης και σεprenatal-yoga1
άσκηση χαµηλής έως µέτριας έντασης. Εάν αντίθετα η φυσική κατάσταση της
εγκύου είναι χαµηλή, τότε ακόµη και οι απλές καθηµερινές της δραστηριότητες
είναι πιθανόν να αγγίζουν τα µέγιστα όρια αντοχής της και δεν συνίσταται να
ξεκινήσει οποιοδήποτε προπονητικό πρόγραµµα.
Η εγκυµοσύνη δεν είναι η κατάλληλη περίοδος για να ξεκινήσει η
µέλλουσα µητέρα ένα προπονητικό πρόγραµµα, όταν ποτέ της
προηγούµενα δεν είχε έρθει σε επαφή µε άσκηση και δεν είχε δοκιµάσει
ένα τέτοιο πρόγραµµα.
Ως εκ τούτου, η άσκηση κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης εξαρτάται από τις
προηγούµενες συνήθειες της εγκύου, όσον αφορά την σωµατική της
δραστηριότητα, αλλά και τον γενικότερο δείκτη της φυσικής της κατάστασης.
Η καλή φυσική κατάσταση της εγκυµονούσας γυναίκας έχει να κάνει όχι µε
παραµέτρους που έχουν σχέση µε το βάρος, το µήκος του νεογέννητου, ή τις
διάφορες επιπλοκές της εγκυµοσύνης, αλλά µε τη διάρκεια του τοκετού, η οποία
µπορεί να γίνει πιο σύντοµη, καθώς οι γυµνασµένες γυναίκες εργάζονται µυϊκά
εκείνη την ώρα του τοκετού εντονότερα, βοηθώντας και οι ίδιες τη κατάστασή
τους.
Πλεονεκτήµατα της Άσκησης για την Μέλλουσα Μητέρα και το Έµβρυο:
Αν τώρα εξετάσουµε τα πλεονεκτήµατα που έχει η άσκηση κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης τόσο για τη µητέρα όσο και για το έµβρυο θα διαπιστώσουµε ότι τα πλεονεκτήµατα είναι πολλά µεν για την εγκυµονούσα, µηδαµινά δε για το έµβρυο,
πέραν του γεγονότος ότι η άσκηση της µητέρας του µπορεί να βοηθήσει, ώστε να δηµιουργηθούν λιγότερες επιπλοκές στη περίπτωση ενός δύσκολου τοκετού.
Για παράδειγµα, η συστηµατική άσκηση της γυναίκας κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης της δεν επιδρά στη µεγαλύτερη αερόβια ικανότητα του εµβρύου.
Κανένα πλεονέκτηµα για το έµβρυο δεν βρέθηκε στη µέγιστη πρόσληψη οξυγόνου και σε παραµέτρους όπως η οξειδωτική, γλυκολυτική ή συσταλτική ιδιότητα του σκελετικού µυός.
Αντίθετα τα πλεονεκτήµατα για τη µέλλουσα µητέρα όσον αφορά τη βελτίωση των συνθηκών προετοιµασίας για εγκυµοσύνη είναι πολλά όπως:
– Βελτίωση της φυσικής κατάστασης.
– Μείωση του καρδιαγγειακού stress.
– Αποφυγή υπερβολικού σωµατικού βάρους.
– ∆ιευκόλυνση την ώρα του τοκετού. (Η άσκηση επιφέρει αύξηση της ικανότητας παραγωγής έργου και λειτουργική βελτίωση των ειδικών µυών που δραστηριοποιούνται την ώρα του τοκετού).
– Γρηγορότερη αποκατάσταση από τον τοκετό.
– Βελτίωση στη στάση του σώµατος και στην εικόνα του ατόµου γι’ αυτή.
– Ελάττωση του πόνου της σπονδυλικής στήλης στο ύψος της µέσης, που σχετίζεται µε την αλλαγή της στάσης του σώµατος κατά την διάρκεια της εγκυµοσύνης. Τη περίοδο αυτή η γυναίκα αποκτά διαφορετική στάση του σώµατος µε υπερέκταση του πάνω µέρους της σπονδυλικής στήλης για να αντεπεξέλθει το αυξανόµενο βάρος της κοιλιάς. Αυτή η αλλαγή στη στάση
του σώµατος µαζί µε τη χαλάρωση των αρθρώσεων της λεκάνης, ώστε να διευκολυνθεί ο τοκετός, συχνά οδηγεί σε πόνο στο κάτω µέρος της σπονδυλικής στήλης. Η άσκηση δυναµώνει τη µέση και τους κοιλιακούς µυς ανακουφίζοντας έτσι το άτοµο από το πόνο που δηµιουργείται.
– Αποφυγή διαβήτου που συνδέεται µε την κατάσταση της εγκυµοσύνης. Κατά τη διάρκεια του τρίτου τριµήνου της εγκυµοσύνης µερικές γυναίκες αναπτύσσουν διαβήτη, λόγω της αυξηµένης αντίστασης της ινσουλίνης
στους υδατάνθρακες. Έτσι παραµένει περισσότερη γλυκόζη στο αίµα της εγκύου και το έµβρυο που τρέφεται µόνο µε γλυκόζη έχει επαρκή παροχή σίτισης. Η χρόνια άσκηση ελαττώνει τις απαιτήσεις του οργανισµού για
ινσουλίνη, αυξάνοντας τον µεταβολισµό των λιπών έναντι του µεταβολισµού των υδατανθράκων.
Προσεκτικό αερόβιο πρόγραµµα βοηθάει στην αποφυγή τυχόν διαβήτου που µπορεί να προκαλέσει µία εγκυµοσύνη. Θα λέγαµε ότι µία νεαρή γυναίκα θα πρέπει να αθλείται ακριβώς επειδή θα γίνει µητέρα.

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ
Με επιστηµονικά κριτήρια είναι πλεονέκτηµα για την έγκυο να αθλείται µέσα σε οριοθετηµένα προγράµµατα, από άποψης έντασης, διάρκειας και συχνότητας, γιατί έτσι αντισταθµίζεται η µείωση της φυσικής της κατάστασης που επιφέρει η αύξηση του σωµατικού βάρους της εγκυµοσύνης.
Πρέπει να γνωρίζουµε ότι οι φυσιολογικές προσαρµογές που επιφέρει, για παράδειγµα, ένα αερόβιο πρόγραµµα όπως: αύξηση της µέγιστης πρόσληψης οξυγόνου, µείωση της καρδιακής συχνότητας στην ηρεµία και σε υποµέγιστη
προσπάθεια, µείωση του ποσοστού λίπους του σώµατος, δεν γίνονται εµφανείς στην κατάσταση της εγκυµοσύνης, γιατί ενδοκρινολογικοί και αιµοδυναµικοί παράγοντες που έχουν σαν στόχο να προστατέψουν το έµβρυο, επιδρούν
αντιστρέφοντας τις φυσιολογικές αυτές προσαρµογές.
Παρόλα αυτά όµως, τα µεγάλα µεταβολικά και καρδιο-αναπνευστικά αποθέµατα µιας υγιούς µητέρας την κάνουν να προσαρµοσθεί επιτυχώς στα δεδοµένα, έτσι ώστε η εγκυµοσύνη και η άσκηση να συνυπάρχουν χωρίς επιπτώσεις για τη µητέρα και το παιδί. Ένα ασφαλές πρόγραµµα αθλητικής δραστηριότητας για έγκυες γυναίκες φαίνεται στον παρακάτω πίνακα.
Συστάσεις για Αερόβιο Αθλητικό Πρόγραµµα για Έγκυες Γυναίκες (Sady and
Carpenter, 1989).

Περπάτηµα, τζόκιγκ, στατικό ποδήλατο, κολύµβηση
(σύµφωνα µε τις ικανότητες και την προηγούµενη
εµπειρία της ασκούµενης γυναίκας).
Καλό ζέσταµα µε ασκήσεις για όλες τις µυϊκές οµάδες
και προοδευτική αύξηση της έντασης της άσκησης
σύµφωνα µε τις συστάσεις του ειδικού επιστήµονα.
Αποθεραπεία µε προοδευτική µείωση της έντασης
της άσκησης και διατατικές ασκήσεις.
Ένταση
Καρδιακή συχνότητα < 150 κτύπους / λεπτό
∆ιάρκεια
30 λεπτά) και όχι µε την έντασή της.
Ωστόσο, και η βραδυκαρδία του εµβρύου, τόσο κατά τη διάρκεια της άσκησηςόσο και κατά τη διάρκεια της αποθεραπείας, έχει συσχετισθεί επίσης µε υποξικέςσυνθήκες για το έµβρυο. Η µείωση της αιµάτωσης των σπλάγχνων κατά τη
διάρκεια της άσκησης και η µείωση της καρδιακής παροχής µετά την άσκηση ίσως εξηγούν τη βραδυκαρδία του εµβρύου που φαίνεται ότι είναι ένας αντανακλαστικός µηχανισµός, ώστε να αντεπεξέλθει το έµβρυο στο µειωµένο οξυγόνο που προσλαµβάνει, εξαιτίας των παραπάνω αναφερθέντων λόγων.

∆ιάρκεια της Αθλητικής ∆ραστηριότητας
∆εν υπάρχει επίσης οµοφωνία για το θέµα της διάρκειας της άσκησης. Η διάρκεια της άσκησης οφείλει να είναι σύντοµη, ώστε να διατηρείται η εσωτερική θερµοκρασία σώµατος µέσα στα πλαίσια ασφαλείας για το έµβρυο (<38.50
C).
Οπωσδήποτε για να έχει η άσκηση κάποια ωφέλιµα αποτελέσµατα πρέπει να είναι σε διάρκεια µεγαλύτερη από 5 λεπτά και µε ανώτατο όριο 30 λεπτά. Είναι φυσικό ότι η διάρκεια της άσκησης µέσα πάντα σε αυτά τα χρονικά όρια των 5-30 λεπτών
θα να είναι ανάλογη της φυσικής κατάστασης του ατόµου και των συνηθειών που είχε η γυναίκα πριν την εγκυµοσύνη. Εάν η ένταση της άσκησης είναι λίγο µεγαλύτερη, η χρονική διάρκεια µπορεί να είναι συντοµότερη (15 λεπτά).
Πάντως, ένα πρόγραµµα 3 φορές την εβδοµάδα από 15-30 λεπτά µε 60-70% προσπάθεια έχει ευεργετικά αποτελέσµατα για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης της µητέρας, χωρίς επιπλοκές στο έµβρυο.

Ο∆ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ
Όλες οι συµβουλευτικές οδηγίες για το θέµα της άσκησης κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης βασίζονται σε συµπεράσµατα ειδικών γιατρών, το οποία όµως στηρίζονται σε περιορισµένα επιστηµονικά δεδοµένα. Ως εκ τούτου, στην
εφαρµογή τους µπορεί να θεωρηθούν συντηρητικά και πολύ γενικά. Εκ των πραγµάτων όµως, η περίοδος της εγκυµοσύνης είναι µία περίοδος που διάγεται συντηρητικά και δεν ενδείκνυται για να δοκιµάζονται σωµατικά όρια όπως κάποιες
αθλήτριες εσφαλµένα µπορούν να θεωρούν.
Έτσι, οι οδηγίες για άσκηση πρέπει να εξατοµικεύονται, λαµβάνοντας υπόψη την ηλικία, τη φυσική κατάσταση, το στάδιο εγκυµοσύνης, την ένταση και τη κόπωση που δηµιουργείται µε την άσκηση, αναπροσαρµόζοντας συνεχώς ένα τέτοιο
πρόγραµµα. Ενδεικτικά προϋποθέτει:
• Ενηµέρωση του ειδικού γιατρού και χορήγηση άδειας συµµετοχής.
• Ασκήσεις όπου το βάρος του σώµατος δεν µεταφέρεται στο χώρο (κολύµπι, ποδήλατο κ.α.) είναι προτιµότερες από ασκήσεις όπου το σωµατικό βάροςµεταφέρεται στο χώρο (τζόγκιγκ, τρέξιµο).
• Στατικό ποδήλατο είναι προτιµότερο από το κανονικό ποδήλατο, λόγω των αλλαγών του βάρους και της ισορροπίας κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης.
• Ασκήσεις ειδικού τύπου όπως υπερεκτάσεις πρέπει να αποφεύγονται.
• Το ποσοστό έντασης θα πρέπει να καθορίζεται σε ατοµική βάση.
• Αποφυγή έντονης δραστηριότητας κατά τη διάρκεια του πρώτου τριµήνου της εγκυµοσύνης.
• Αύξηση της ποσότητας ή της ποιότητας της άσκησης (ένταση) θα πρέπει να λαµβάνει χώρα προοδευτικά, ιδιαίτερα σε γυναίκες µη δραστήριες αθλητικά την προ της εγκυµοσύνης τους περίοδο.
• Το πρόγραµµα θα πρέπει να περιλαµβάνει προοδευτικά αυξανόµενη προθέρµανση και προοδευτικά µειούµενη αποθεραπεία. Αργό περπάτηµα ή στατικό ποδήλατο µε χαµηλή επιβάρυνση ενδείκνυται για προθέρµανση,
ενώ στατικές διατάσεις δεν πρέπει ποτέ να φθάνουν ως το σηµείο της µέγιστης αντίστασης, καθώς οι χαλαροί σύνδεσµοι στις αρθρώσεις, λόγω εγκυµοσύνης, αυξάνουν τον κίνδυνο τραυµατισµού.
• Αποφυγή ασκήσεων στην ύπτια θέση και σε παρατεταµένη ορθοστασία, ιδιαίτερα το τελευταίο τρίµηνο της εγκυµοσύνης. Τέτοιες ασκήσεις είναι καλύτερα να γίνονται σε ηµικάθισµα µε τα πόδια σε κάµψη και τα γόνατα
ψηλά.
• Ασκήσεις γιόγκας µπορούν να χρησιµοποιηθούν, τροποποιηµένες στις διάφορες στάσεις, καθώς προσφέρουν συνδυασµό χαλάρωσης και βελτίωσης του µυϊκού τόνου.
• Ασκήσεις κοιλιακών (sit ups) µπορούν να χρησιµοποιηθούν, αλλά από ευκολότερη θέση και στη µισή απόσταση, καθώς και ασκήσεις ραχιαίων, που ξεκινούν από επάνω και πηγαίνουν αργά προς τα κάτω.
• Εάν απαιτείται σκύψιµο να γίνεται µετά από κάµψη των γονάτων και των ισχύων και όχι της µέσης. Να µην λυγίζει η µέση χωρίς τη κάµψη των γονάτων.
• Αποφυγή άσκησης σε θερµό και υγρό περιβάλλον. Αποφυγή άσκησης κολύµβησης ή υδρογυµναστικής σε νερό κρύο ή ζεστό. Υδροµασσάζ σε ζεστό νερό πάνω από 38 0
C µπορεί να είναι µοιραίο για το έµβρυο.
• H προπόνηση δύναµης µε τη χρήση ελεύθερων βαρών θα πρέπει να αποφεύγεται και να προτιµώνται τα ισοκινητικά µηχανήµατα, χρησιµοποιώντας χαµηλή επιβάρυνση και αρκετές επαναλήψεις, ώστε να
αποφευχθεί κίνδυνος τυχόν τραυµατισµού των συνδέσµων, αλλά και γενικότερου τραυµατισµού, καθώς προχωρά η εγκυµοσύνη.
• Αποφυγή άσκησης σε πάτωµα µε σκληρή επιφάνεια. Να χρησιµοποιείται ξύλινο πάτωµα ή µοκέτα, η οποία παρέχει σταθερή κίνηση στο πόδι.
• Η καρδιακή συχνότητα της µητέρας να µην ξεπερνάει τους 140 παλµούς ανά λεπτό στη κορύφωση της άσκησης και εάν είναι περισσότερο εντατική να µην ξεπερνάει τα 15 λεπτά σε διάρκεια.
• Απαγορευτικά σπορ είναι το µπάσκετ, βόλεϊ, ενόργανη, καταδύσεις, υποβρύχια κατάδυση σκι και πατινάζ, ενώ το τένις, το ράκετµπωλ και το µπάντµιγκτον είναι επίσης απαγορευτικά, εξαιτίας ζητηµάτων υπερ-
θέρµανσης και µέγιστων διατατικών κινήσεων.
• Ιδανικό ρουχισµό αποτελούν τα ευρύχωρα ρούχα µε κοντά µανίκια, τα οποία κατά την αποθεραπεία θα αποµακρύνονται όσο το δυνατόν γρηγορότερα, ώστε να είναι ευκολότερη η αποβολή θερµότητας από το
δέρµα στο περιβάλλον.
• Λήψη υγρών παρασκευασµάτων πριν, κατά τη διάρκεια και µετά την
άσκηση, ώστε να διασφαλισθεί επαρκής ενυδάτωση του σώµατος.
• Περιοδικά διαλείµµατα 2–3 λεπτών κάθε 10 λεπτά άσκησης, ώστε να
αποφευχθεί ο κίνδυνος υποξικού ή θερµικού συνδρόµου στο έµβρυο.
• Αποφυγή άσκησης όταν η έγκυος νοιώθει κάπως κουρασµένη. Αυτό το τελευταίο αναφέρεται ιδιαίτερα σε αθλήτριες που ανησυχούν πολύ για τη φυσική τους κατάσταση τη περίοδο αυτή. Η άσκηση πρέπει να γίνεται τακτικά µέσα στη χρονική περίοδο της εγκυµοσύνης για να προσφέρει κάποια οφέλη, διαφορετικά καλύτερα να µην ασκείται το άτοµο καθόλου
αυτή τη περίοδο γιατί µπορεί να προκαλέσει τραυµατισµό.
• Η θερµιδική πρόσληψη να είναι επαρκής για να µπορούν να αντιµετωπισθούν οι ανάγκες τόσο της εγκυµοσύνης, όσο και της άσκησης.
• Μεγαλύτερη ποσοτική λήψη υδατανθράκων, ώστε να αποφευχθεί τυχόν
υπογλυκαιµία (µείωση της γλυκόζης του αίµατος) λόγω της άσκησης, η οποία επαναλαµβανόµενα οδηγεί σε µη επαρκή σίτιση του εµβρύου.
• Άµεση ενηµέρωση και συµβουλή του ειδικού γιατρού για οποιαδήποτε ανωµαλία ή περίεργα συµπτώµατα παρουσιασθούν.

Βιβλιογραφία
Αυλωνίτου Ελένη. Γυναίκα και Αθληση. Τζιάς: Εκδοτική ∆ιαφηµιστική, Κηφισίας 37 Μαρούσι, Εθνικό Κέντρο Αθλητικών Ερευνών, ΟΑΚΑ, Αθήνα, 1993.
McMurray, R.G. and Katz, V.L. Thermoregulation in Pregnancy. Imlications for Exercise. Sports Medicine 10(3): 146-158, 1990.
Pomerance, J., Gluck, L., Lynch, V. Physical Fitness in Pregnancy: its Effect on Pregnancy Outcome. Am. Journal Obstet. Gynecol. 119: 867-876,1974. Sady, S.P. and Carpenter, M.W. Aerobic Exercise during Pregnancy. Special
Considerations. Sports Medicine 7:357-375, 1989.

Advertisements

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: